گفتیم مهمترین کاری که باید در عصر غیبت صورت پذیرد ، انتظار فرج است ، در این انتظار باید به وظایفی عمل کرد تا به مرحله عبودیت پروردگار متعال و امام غائب (عج) رسید ، مهمترین و اولین نکته نیز در این وظیفه ، شناخت به امام عصر (عج) چه شناخت عادی و چه شناخت معنوی بود. وظایف منتظران,غائب حاضر,بلاغ,
وظایف منتظران (۲)

گفتیم مهمترین کاری که باید در عصر غیبت صورت پذیرد ، انتظار فرج است ، در این انتظار باید به وظایفی عمل کرد تا به مرحله عبودیت پروردگار متعال و امام غائب (عج) رسید ، مهمترین و اولین نکته نیز در این وظیفه ، شناخت به امام عصر (عج) چه شناخت عادی و چه شناخت معنوی بود.

 ۲- تهذیب نفس و پرهیز از گناه

مهمترین وظیفه دیگری که بر عهده منتظران آن حضرت هست ، تهذیب نفس و خودسازی است یا به طر کامل دوری از انجام هر گونه محرمات است ، برای رسیدن به این مرحله نیز انسان طریق خودشناسی را به سرانجام مطلوب برساند ، انسان بداند که برای چه هدفی آفریده شده است ، اگر خود را شناخت بی شک از انجام هر گونه گناه و معصیت در دنیا خودداری خواهد کرد.

تزکیه به معنی رشد و نمو است (۱) ، تزکیه نفس آن قدر مهم است که خداوند متعال در کلام الله مجید پس از یاد کردن یازده قسم ، می فرماید : هر کس نفس ناطقه خود را از گناه و بدکاری پاک و منزه سازد به یقین (در دو عالم) رستگار خواهد بود (۲). یعنی رستگاری انسان نیز در گرو تهذیب نفس می باشد.

حال سوال این است که چگونه نفس خود را تهذیب کنیم؟

در پاسخ به سوال یاد شده ، می توان گفت برای تهذیب نفس راههای مختلفی در کتب اخلاقی بیان شده است ، در اینجا به خاطر محدودیت به سه نکته آن اشاره کرده و به صورت مختصر توضیحی را بیان می داریم.

الف : مشارطه

مشارطه یعنی اینکه انسان با خود شرط کند یا به بیان دیگر عهد کند که هیچ عملی را که منافات با دین اسلام دارد و به نظرش باعث رنجش خاطر امام زمان (عج) می شود را انجام ندهد ، البته تنها یک بار شرط کردن نیز کافی نیست بلکه مخاطب قرار دادن نفس مداومت داشته باشد ، علمای بزرگوار اخلاق بهترین زمان برای مشارطه با نفس را پس از اقامه نماز صبح توصیه می کنند.

ب : مراقبه

مراقبه یعنی اینکه اعمال و کرداری را که انسان انجام می دهد مراقبت کند ، تنها برای جلب نظر امام زمان (عج) که جز وظایف منتظران در عصر غیبت است شرط گذاشتن برای نفس نیست بلکه باید از اعمال خود مراقبت هم بکند ، انسان همیشه در معرض انجام معصیت است ، لازم است تا در حریم خود مراقبت کند تا به لغزش نیفتد.

البته علاوه بر اینکه خود انسان مراقب اعمال خود باید باشد ، فرشتگان الهی نیز مراقب کردار آدمی هستند ، و ان علیکم لحافظین (۳) ؛ بی شک حافظان و مراقبانی بر شما گمارده شده است ، منظور از “حافظین” همان حافظان و مراقبان اعمال است در آیات بعد می فرماید: یعلمون ما تفعلون (۴) ؛ آنها می دانند شما چه می کنید.

ج: محاسبه

 پس اینکه آدمی با نفس خویش شرط گذاشت ، و اعمال خود را زیر زره بین گذاشته و مراقبت هم کرد ، مهمترین شرط برای تهذیب نفس را باید محقق کند ، که آن محاسبه است ، یعنی اینکه انسان زمانی را برای خود معین کند و به آنچه که انجام داده نگاه کند و اعمالش را بررسی نماید.

پیامبر گرامی (ص) در این باره می فرماید : حَاسِبُوا أَنْفُسَکُمْ قَبْلَ أَنْ تُحَاسَبُوا وَ زِنُوهَا قَبْلَ أَنْ تُوزَنُوا وَ تَجَهَّزُوا لِلْعَرْضِ الْأَکْبَر (۵) ؛ پیش از آنکه به حساب شما برسند خود به حساب خویش برسید، و قبل از آنکه مورد سنجش قرار گیرید خویشتن را بسنجید، و خود را براى رستاخیز بزرگ آماده کنید.

آنگونه که بیان کردیم برای تهذیب نفس علمای بزرگوار اخلاق موارد فراوانی را بیان نموده اند که در اینجا به سه نکته مهم آن اساره نمودیم ، که انشاء الله با انجام این سه کار بتوانیم امام غایب (عج) را از خود راضی و خشنود کنیم.

امام عصر (عج) می فرماید : تنها چیزی که ما را از آنان (شیعیان) پنهان می دارد همانا اعمال ناپسند و ناخوشایندی است که از ایشان به ما می رسد و خوشایند و مورد پسند ما نیست و از آنان انتظار نمی رود(۶).

 

پی نوشت :

۱. تفسیر نمونه ، ج ۲۷ ، ص ۴۷ ، به نقل از مفردات.

۲. سوره شمس‌ ، آیات ۹ و ۱۰.

۳. سوره انفطار ، آیه ۱۰.

۴. سوره انفطار ، آیه ۱۱.

۵. وسائل الشیعه ، شیخ حر عاملی ، ج ‏ ۱۶ ، ص ۹۹.

۶٫ جزوه خاتم نظری ، ص ۴۸٫